Wat betekent 585 op een ring?

585 duizendsten goud: 14 karaat. In Nederland hoort er een eikenblad bij, in Groot-Brittannië staat het in een rechthoek met afgesneden hoeken; op zichzelf is het de verklaring van de maker.

Wat betekent de leeuw met een I op Nederlands zilver?

Sterlingzilver, 925, gekeurd door een Nederlandse waarborginstelling. Een II is 835-zilver, een III is 800. Het zwaardje met een getal is dezelfde garantie op kleine stukken.

Is een adelaarskop altijd 18 karaat goud?

Op een Frans stuk wel: de adelaarskop is de staatsgarantie voor goud van 750. Lager Frans goud draagt een schelp (585) of een klaverblad (375).

Bewijst "925" dat iets zilver is?

Alleen met een kantoorteken ernaast. In landen zonder staatskeuring is 925 de bewering van de maker, en het staat op heel wat vergulde en onedele stukken. Een goudsmid test het in een minuut.

Mijn ring heeft geen merken. Is hij nep?

Niet per se. Lichte stukken zijn vrijgesteld, oude stukken zijn vaak ongemerkt, en op maat maken kan merken wegnemen. Laat het metaal testen in plaats van te gokken.

Keurmerken herkennen: de stempels die je op een erfstuk tegenkomt

Een leeuw met een I, een eikenblad met 585, een adelaarskop, een luipaard, een weegschaal: de merken die een Nederlands, Brits, Frans of Duits sieraad werkelijk draagt, wat elk bewijst, wat niet, en waar je het officieel nakijkt.

Het artikel over keurmerken en stempels legt het systeem uit: gehalte in duizendsten, en welke landen hun edelmetaal keuren en welke het aan de maker overlaten. Deze pagina is de veldgids: de merken zelf, één voor één, zodat je een geërfde ring onder een loep kunt draaien en weet waar je naar kijkt. Kijk aan de binnenkant van een ringscheen, op de achterkant van een hanger, op de sluiting of de laatste schakel van een ketting; de merken zijn klein, vaak versleten, en een 10x-loep is het gereedschap.

De merken in volgorde lezen

Een volledig gekeurd Europees sieraad draagt tot vier dingen. Een gehalteteken: een getal (585, 750, 925) of een afbeelding die ervoor staat. Een meesterteken of verantwoordelijkheidsteken: initialen of een symbool in een schild of ruit, geregistreerd bij de instantie. Een kantoorteken, waar de staat het metaal keurt: een afbeelding die het kantoor noemt. En soms een jaarletter. De volgorde en de vormen verschillen per land, en een stuk kan merken van twee landen dragen als het geïmporteerd en opnieuw gekeurd is.

Nederland

De Nederlandse waarborginstellingen, WaarborgHolland en Edelmetaal Waarborg Nederland, keuren en stempelen alles boven 1 gram goud, 8 gram zilver of 0,5 gram platina. De huidige tekens:

Goud. Grote nieuwe voorwerpen: een leeuw met het gehalte. 916 (22 karaat) is een lopende leeuw; 833 (20 karaat) een leeuw in een achthoek; 750 (18 karaat) een leeuw met een zwaard, met 750; 585 (14 karaat) een eikenblad met 585. Kleine nieuwe voorwerpen dragen een kleinere versie: 750 als een tulpvormig teken met het getal, 585 als een klein eikenblad, 916 en 833 als kleine blad- en ruitvormen. Gebruikte voorwerpen die later gekeurd zijn, krijgen alleen het getal in een sierlijst.
Zilver. Een gaande leeuw met een Romeins cijfer: I voor 925 (sterling, eerste gehalte), II voor 835 (tweede gehalte), III voor 800. Kleine voorwerpen dragen het "zwaardje", een zwaardvorm met 925 of 835 erin; 800 krijgt Z800. Gekeurd gebruikt zilver wordt gemerkt met Z I, Z II of Z.
Platina. PT met het gehalte, 950, 900 of 850, in een ovaal of achthoek.
Kantoortekens. Een leeuwenkop met WH voor WaarborgHolland; een paardenkop met NL voor Edelmetaal Waarborg Nederland.
Jaarletters. Een letter in een cirkel: Q voor 2000, dan R, S, T tot en met Z voor 2009, A voor 2010 tot en met O voor 2024, P voor 2025, Q voor 2026. Oudere Nederlandse stukken dragen eerdere kantoortekens en lettercycli; de waarborginstellingen publiceren de tabellen.
Meesterteken. Het verantwoordelijkheidsteken, initialen of een symbool geregistreerd door de maker of importeur; verplicht op elk gekeurd stuk.

Verenigd Koninkrijk

Britse keuring is verplicht boven 1 gram voor goud en palladium, 7,78 gram voor zilver en 0,5 gram voor platina, en alleen de assay offices mogen stempelen. Drie merken zijn verplicht: het sponsor's mark, initialen in een schild; het gehalte als getal in een vorm die het metaal noemt (een rechthoek met afgesneden hoeken voor goud, een ovaal voor zilver, een huisvorm voor platina); en het kantoorteken: een luipaardkop voor Londen, een anker voor Birmingham, een roos voor Sheffield, een kasteel voor Edinburgh. Twee facultatieve merken helpen bij het dateren: de traditionele gehalteafbeeldingen, een kroon voor goud, de gaande leeuw voor sterlingzilver, de figuur van Britannia voor 958-zilver, een rijksappel voor platina; en de jaarletter, een letter waarvan schild en lettertype elk jaar veranderen, af te lezen tegen de gepubliceerde tabel van het kantoor. Het Londense kantoor biedt een dienst om een sponsor's mark te traceren.

Frankrijk

Franse merken zijn afbeeldingen, geslagen door de staat onder de douane, en een Frans stuk draagt er twee: het meesterteken in een ruit met initialen en een symbool, en het garantieteken. Voor goud van 750 is dat de adelaarskop; goud van 585 draagt een sint-jakobsschelp, 375 een klaverblad. Voor zilver is het de kop van Minerva, met een kleine 1 of 2 voor het gehalte. Voor platina een hondenkop. Geïmporteerde en gebruikte stukken krijgen eigen merken, een uil voor goud en een zwaan voor zilver. Een adelaarskop is het meest betrouwbare teken dat een oude ring 18 karaat is.

Duitsland, België, Zwitserland, Italië

Duitsland heeft geen staatskeur: de maker slaat het gehaltegetal (333, 585, 750) op eigen verantwoordelijkheid, en zilver vanaf 800 draagt sinds 1888 een halve maan met kroon. België kent evenmin een verplichte keuring; een gehaltegetal en een geregistreerd meesterteken zijn wat je vindt. Zwitserland merkt horlogekasten en sieraden met de kop van een sint-bernardshond; oudere Zwitserse stukken dragen een eekhoorn voor 585-goud en de kop van Helvetia voor 750. Italië stempelt het gehalte en een makersregistratie, een ster met een nummer en een provinciecode zoals 1 AR.

Het Common Control Mark

Tweeëntwintig landen, waaronder Nederland en het Verenigd Koninkrijk, erkennen elkaars keuring via de Hallmarking Convention. Het merk is een weegschaal met het gehaltegetal in een vorm die het metaal noemt: twee elkaar snijdende cirkels voor goud, een M-vormige omlijsting voor zilver, een ruit voor platina. Een stuk met dit merk mag in elk lidland verkocht worden zonder nieuwe keuring.

Stempels die geen keurmerk zijn

GP, GEP, HGE, RGP en "1/20 12K GF" betekenen verguld, galvanisch verguld, zwaar verguld, doublé en gold filled: een laag goud over een ander metaal, zie massief, vermeil, gold-filled en verguld. "925" op zichzelf, zonder kantoorteken, is het woord van de maker in landen zonder staatskeuring, en het staat op een hoop zilverkleurig metaal dat geen zilver is. "Sterling", "Silver" en "Plat" zijn beweringen, geen bewijzen.

Wat een keurmerk niet vertelt

Niets over de stenen, niets over wie het ontwerp maakte, en niets over het metaal onder een dikke vergulde laag als het stuk vóór het vergulden gemerkt is. Een keurmerk bewijst het gehalte van het stuk zoals gekeurd; het bewijst niet dat het stuk door en door massief is, en het zegt niets over de waarde buiten het metaal. Zie taxatie en verzekering.

Als de merken ontbreken of versleten zijn

Heel lichte stukken zijn overal vrijgesteld, oude stukken zijn vaak nooit gemerkt, en een ring die op maat gemaakt is kan zijn merken met het uitgezaagde stuk verloren hebben. Een goudsmid test het metaal, met zuur op een toetssteen of met een röntgenfluorescentiemeter, en vertelt je wat het is; dat is ook de eerste stap als een erfstuk vermaakt wordt. Beschrijf je sieraad als je het wilt laten bekijken.