Tanzaniet is de blauwe tot violette variant van het mineraal zoïsiet. De steen werd in 1967 ontdekt in de Merelani-heuvels in het noorden van Tanzania, vlak bij de Kilimanjaro, en dat kleine gebied is nog altijd de enige vindplaats. De naam is bedacht door Tiffany & Co., dat de steen op de markt bracht.
Eén vindplaats: de heuvels van Merelani
Alle tanzaniet die ooit is verkocht komt van één strook land van een paar kilometer lang in de heuvels van Merelani, in de regio Manyara in het noorden van Tanzania, tussen Arusha en de Kilimanjaro. Nergens anders is een tweede vindplaats ontdekt. Het mijngebied is verdeeld in blokken: één daarvan is op grote schaal ontgonnen, de andere door duizenden kleinschalige mijnwerkers. Sinds 2018 staat er een muur om het gebied, gebouwd door de overheid om grip te krijgen op de handel.
Voor jou als koper betekent dat twee dingen. Herkomst speelt geen rol in de prijs, want er is er maar één. Een laboratoriumrapport over herkomst, zoals bij smaragd of robijn, is dus niet nodig. En de voorraad is eindig: als de vindplaats is uitgeput, is dat alle tanzaniet die er ooit zal zijn. Wanneer dat is, weet niemand.
In 2020 vond een kleinschalige mijnwerker, Saniniu Laizer, de twee grootste ruwe tanzanieten die ooit zijn geregistreerd, van ruim negen en vijf kilo.
Drie kleuren in één steen
Tanzaniet is sterk pleochroïsch: afhankelijk van de richting waarin je erdoorheen kijkt, laat dezelfde steen blauw, violet of een bordeauxrode tint zien. De slijper bepaalt welke kleur je van boven ziet. Stenen die zo geslepen zijn dat ze het zuiverste blauw tonen, verliezen bij het slijpen meer gewicht en kosten meer dan violette.
Verhitten is standaard
De meeste tanzaniet komt bruinig uit de grond. Door de steen voorzichtig te verhitten verdwijnt het bruin en komen het blauw en violet naar voren. Bijna alle tanzaniet op de markt is verhit. De kleur is stabiel, en de behandeling is geaccepteerd en wordt over het algemeen als vanzelfsprekend aangenomen.
Waarde
De kleur bepaalt de prijs: hoe dieper en verzadigder, hoe waardevoller. Een diepe kleur zie je vooral in stenen van meer dan een paar karaat; kleine stenen zijn vaak bleeklila. Tanzaniet is meestal zuiver voor het blote oog.
Dragen
Tanzaniet heeft een hardheid van 6,5 tot 7 op de schaal van Mohs en kan door een harde klap in één richting splijten. De steen is uitstekend geschikt voor oorbellen en hangers. In een ring heeft hij een beschermende zetting nodig, en kun je hem beter voor bijzondere gelegenheden bewaren dan elke dag dragen. Bekijk welke stenen je elke dag kunt dragen.
Onderhoud
Warm water en milde zeep. Geen ultrasoon apparaat. Vertel een goudsmid voor elke reparatie om welke steen het gaat: de hitte van een brander kan hem beschadigen.
Tanzaniet is een geboortesteen van december. Bekijk sieraden met tanzaniet.
