Het oppervlak van een sieraad is een ontwerpkeuze. Spiegelglans is maar één van de mogelijkheden, en het is de afwerking waarop je elke kras ziet. Oppervlakken met structuur en kleur zijn vaak vergevingsgezinder, en ze geven handgemaakt werk zijn herkenbare karakter.
Hameren
Een gehamerd oppervlak wordt gemaakt met de gepolijste of bewerkte baan van een hamer, slag voor slag. Een ronde baan geeft zachte kuiltjes, een smalle geeft lijnen, en een baan met een patroon drukt zijn eigen structuur af. Elke slag wordt met de hand geplaatst, waardoor het oppervlak het licht op een onregelmatige, levendige manier vangt. Door het hameren wordt het metaal ook harder, zie smeden.
Reticuleren
Reticuleren is een gecontroleerde vorm van smelten. De goudsmid bereidt het metaal zo voor dat het oppervlak en de kern bij een net iets andere temperatuur smelten, en verhit het daarna met een brander tot de binnenkant begint te vloeien terwijl de huid standhoudt. Het oppervlak rimpelt tot ruggen en dalen, als een landschap vanuit de lucht gezien. Het resultaat is te sturen maar nooit helemaal te voorspellen, dus elk stuk is uniek. Het wordt vooral gedaan in zilver en in sommige goudlegeringen.
Patineren
Een patina is een gekleurde laag op het oppervlak van het metaal, die chemisch wordt aangebracht. Het bekendst is gezwart of geoxideerd zilver, gemaakt met een zwavelverbinding. Koperlegeringen kun je bruin, rood, groen en blauw kleuren. Een patina wordt vaak gebruikt om de diepere delen van een structuur donkerder te maken, terwijl de verhoogde delen glanzend gepolijst worden.
Hoe deze oppervlakken verouderen
- Gehamerde en gereticuleerde structuren zitten in het metaal zelf en slijten er niet af, al worden de hoogste punten in de loop van de jaren gladder en glanzender.
- Een patina is een oppervlaktelaag. Op de verhoogde delen van een ring slijt hij door het dragen blank, terwijl hij in de diepere delen donker blijft. Veel mensen vinden dat mooi. Een goudsmid kan de patina vernieuwen.
- Matte en geborstelde afwerkingen gaan glimmen op de plekken waar ze schuren, en zijn in een paar minuten op te frissen.
Gebruik geen zilverdip of poetsdoek op gepatineerd zilver: daarmee haal je de kleur eraf. Warm water en milde zeep zijn genoeg. Zie ook zilver.
