Hematiet is ijzeroxide, het belangrijkste ijzererts en het pigment van rode oker, roest en de kleur van Mars. Gepolijst heeft het een metaalglans als donker staal, en het is zwaar: bijna twee keer het gewicht van kwarts voor hetzelfde formaat. De naam komt van het Griekse woord voor bloed, omdat hematiet van welke kleur ook een rode streep achterlaat als je het over ongeglazuurd porselein krast, wat meteen de snelste manier is om het te herkennen.
Geschiedenis
De Romeinen sneden hematiet tot intaglio's en zegels, en spiegelhematiet van Elba, gewonnen sinds de Etrusken, leverde kristallen die nog altijd museumlades vullen. In de Victoriaanse tijd lag gepolijste hematiet naast git in rouwsieraden, en in de twintigste eeuw werd het de steen van manchetknopen en herenringen. Gefacetteerde hematiet werd verkocht als "black diamond" en "Alaska black diamond", twee misleidende handelsnamen.
Hoe het gebruikt wordt
Hematiet wordt geslepen als kraal, cabochon, plat plaatje en intaglio voor zegelringen, en gesneden tot kleine figuren. Zijn koele grijs past bij herensieraden en moderne, minimale ontwerpen, en een gefacetteerde kraal vangt het licht als geslepen staal. Regenbooghematiet, met een iriserende oppervlaktelaag, wordt als cabochon geslepen. Massieve hematietringen, uit één stuk zonder metaal, worden goedkoop verkocht en breken als ze vallen.
Waar het vandaan komt
Brazilië (Minas Gerais) levert het meeste slijpmateriaal, in dichte blokken die een hoge polijstglans aannemen. Engeland (het nierenerts van Cumbria), Italië (Elba), Duitsland, Noorwegen en de Verenigde Staten (de ijzergebieden van Michigan en Minnesota) zijn de klassieke vindplaatsen. De prijs is laag en de vindplaats verandert daar niets aan; het polijsten en het slijpwerk wel.
Imitaties
Veel "hematiet" in goedkope sieraden is een gefabriceerd, gesinterd ijzeroxide dat als hemalyke, hematine of magnetische hematiet wordt verkocht, per ton tot kralen en armbanden gemaakt. Natuurlijke hematiet is niet magnetisch, of maar heel zwak. Als een magneet eraan blijft plakken, is het niet echt. De streeptest beslist het ook: beide laten een roodbruine streep achter, maar alleen de natuurlijke steen heeft onder de loep een kristalstructuur, en de imitatie is meestal te egaal. Zie synthetische stenen en imitaties.
Dragen
Hematiet heeft een hardheid van 5,5 tot 6,5 en is bros: het splintert aan de randen bij een klap en zijn glans wordt dof door krassen. Het past bij hangers, manchetknopen, kralen en broches. In een ring beschermt een gesloten zetting de randen, en een intaglio in een zegelring is veiliger dan een verhoogde cabochon. Reinig met een zachte doek; houd het weg van zuren en, zoals elke gepolijste steen, uit een sieradendoos waar hardere stenen het kunnen krassen. Zie welke edelstenen je elke dag kunt dragen. Beschrijf je sieraad en een goudsmid snijdt een zegel of zet een cabochon.