De meeste edelstenen zijn mineralen. Koraal en barnsteen zijn, net als parel, organisch: ze zijn gevormd door levende wezens.
Koraal
Edelkoraal is het harde skelet dat kolonies van piepkleine zeediertjes opbouwen. Het bekendst is het rode koraal uit de Middellandse Zee; andere soorten komen uit de wateren rond Japan en Taiwan. De kleuren lopen van dieprood, bloedkoraal genoemd, via zalm naar het bleekroze dat engelenhuid heet, en wit.
Koraal groeit heel langzaam en de voorraden staan onder druk. De handel in verschillende soorten is internationaal gereguleerd. Veel goudsmeden werken daarom alleen met antiek of hergebruikt koraal, en het is goed om daarnaar te vragen.
Veel koraal op de markt is geverfd, en imitaties van glas, plastic en geverfd bamboekoraal komen vaak voor. Een gelijkmatige, verzadigde kleur en een fijne glans zonder putjes zijn tekenen van kwaliteit.
Barnsteen
Barnsteen is gefossiliseerde boomhars van miljoenen jaren oud. Het meeste komt uit het Oostzeegebied, en de Dominicaanse Republiek is een andere bekende vindplaats. De kleuren lopen van lichtgeel via honing en cognac naar diepbruin, en zelden groen of blauw. In barnsteen zitten soms insecten of plantenresten gevangen, en dat verhoogt de waarde.
Barnsteen is heel licht en voelt warm aan, anders dan glas of steen. Het wordt vaak verhit om het helderder te maken, en daarbij kunnen schijfvormige glinsteringen ontstaan die zonnevonken heten. Persbarnsteen bestaat uit kleine stukjes die zijn samengesmolten. Kopal, een veel jongere hars, en plastic zijn de gebruikelijke imitaties.
Dragen
Beide zijn zacht. Koraal heeft een hardheid van 3 tot 4 op de schaal van Mohs, barnsteen maar 2 tot 2,5. Ze zijn geschikt voor colliers, oorbellen en broches, en hebben in een ring een beschermende zetting nodig. Bekijk welke stenen je elke dag kunt dragen.
Verzorging
Houd beide uit de buurt van parfum, haarlak, oplosmiddelen, hitte en zuren. Doe ze als laatste om en als eerste weer af. Veeg ze schoon met een zachte doek; gebruik nooit een ultrasoon- of stoomreiniger. Bewaar ze apart van hardere sieraden.
Bekijk sieraden met koraal en sieraden met barnsteen.
