Obsidiaan is natuurlijk glas, ontstaan als silicarijke lava te snel afkoelt om kristallen te laten groeien. Het is meestal zwart, en dat zwart komt van fijn verdeelde ijzer- en magnesiummineralen in een glas dat anders helder zou zijn. Omdat glas over geologische tijd langzaam kristalliseert, is geen enkele obsidiaan erg oud; de stukken in sieraden komen van vulkanen die in de laatste paar miljoen jaar zijn uitgebarsten.
De variëteiten
Gewone zwarte obsidiaan is het gewoonst en het goedkoopst. De variëteiten met een naam zijn waar juweliers naar zoeken.
- Sneeuwvlokobsidiaan draagt witte tot grijze rozetten van cristobaliet, een vorm van silica die in het glas is uitgekristalliseerd, en wordt zo geslepen dat de vlokken gelijkmatig over de koepel liggen.
- Mahonie-obsidiaan is bruin en zwart gestreept door ijzeroxide.
- Glansobsidiaan dankt zijn gouden of zilveren schittering aan laagjes minuscule gasbelletjes; regenboogobsidiaan zijn banden groen, paars en goud aan laagjes piepkleine kristallen. Beide effecten zijn alleen te zien als de slijper de cabochon naar de laagjes richt, en daarom kost een goede regenboogcabochon een veelvoud van een gewone.
- Apachetranen zijn kleine ronde knollen doorschijnende obsidiaan die in het zuidwesten van de Verenigde Staten uit perliet verweren.
- Vuurobsidiaan, uit één gebied in Oregon, toont vlekken spectrale kleur door ultradunne kristallaagjes en is een verzamelaarssteen.
Waar het vandaan komt
Overal waar recente vulkanen zijn: Mexico, het westen van de Verenigde Staten (Oregon, Arizona, Utah), Armenië, Turkije, IJsland, de Liparische eilanden bij Sicilië, Ethiopië en Kenia. De vindplaats bepaalt zelden de prijs; de variëteit en het slijpwerk wel.
Hoe het gebruikt wordt
Obsidiaan is zacht genoeg om makkelijk te snijden en te slijpen, dus het komt voor als cabochon, kraal, bol, gesneden hanger en intaglio, en het neemt een spiegelglans aan. De Azteken maakten er spiegels en messen van; een verse obsidiaanrand is scherper dan staal, en daarom wordt het nog voor sommige chirurgische scalpels gebruikt. In sieraden past het diepe zwart bij zilver, contrasteert het met lichte stenen en is het een vaste waarde in herensieraden.
Wat de prijs bepaalt
Heel weinig, bij gewoon zwart; obsidiaan is een van de goedkoopste materialen die een goudsmid kan zetten. De waarde stijgt met een heldere, goed gerichte glans of regenboog, een gelijkmatig sneeuwvlokpatroon en de grootte en kwaliteit van een snijwerk. Er is geen gradering en geen laboratoriumrapport; het werk van de slijper is het grootste deel van wat je betaalt.
Obsidiaan of glas
Fabrieksglas in zwart wordt als obsidiaan verkocht en is, omdat het ook glas is, zonder laboratorium moeilijk te onderscheiden. Onder een loep toont natuurlijke obsidiaan meestal minuscule stofachtige kristallietjes en een vage stroomtextuur; fabrieksglas toont ronde gasbelletjes en slierten, en is vaak te volmaakt egaal. Beide voelen in de hand hetzelfde. Omdat de prijs laag is, is het risico klein, maar een stuk dat als vuur- of regenboogobsidiaan voor veel geld wordt verkocht, verdient een tweede blik. Zie synthetische stenen en imitaties.
Dragen
Met een hardheid van 5 tot 5,5, een glasachtige breuk en geen kristalstructuur die een scheur tegenhoudt, krast en splintert obsidiaan makkelijk. Het past bij hangers, oorbellen, kralen en broches; in een ring blijft het niet gaaf, en een gesloten zetting is het minste wat je moet vragen. Houd het uit de ultrasoon reiniger en weg van andere sieraden in het doosje; een zachte doek en lauw water zijn genoeg. Zie welke edelstenen je elke dag kunt dragen. Beschrijf je sieraad en een goudsmid zoekt een cabochon of een snijwerk.