Kwarts is een van de gewoonste mineralen op aarde, en verschillende variëteiten ervan worden in sieraden gebruikt. Amethist en citrien zijn de bekendste. Rozenkwarts en rookkwarts zijn de ingetogen, en horen bij de best betaalbare stenen die een goudsmid in een groot, gedurfd stuk kan zetten.
Rozenkwarts
Rozenkwarts is licht- tot middenroze, gekleurd door sporen titanium en ijzer in microscopische vezels, en meestal troebel tot doorschijnend in plaats van helder. Die zachte, melkachtige blik is zijn karakter; het wordt geslepen als cabochon, kraal, bol en gesneden vorm, en doorzichtig rozenkwarts dat gefacetteerd kan worden is zeldzaam en komt vooral uit Minas Gerais in Brazilië. Sommige cabochons tonen een zwakke zesstralige ster van diezelfde vezels. Een dieper, egaal roze zonder bruin of grijs is het beste ervan; bleek, grijzig materiaal is de onderkant van de markt. Rozenkwarts kan langzaam verbleken in fel zonlicht. Brazilië, Madagaskar, Namibië en South Dakota zijn de vindplaatsen, en de prijs is laag in elk formaat. Roze glas en geverfd kwarts doen het na; een loep toont belletjes in glas en kleurconcentraties in geverfde steen.
Rookkwarts
Rookkwarts is doorzichtig en loopt van licht grijsbruin tot bijna zwart. De kleur komt van natuurlijke straling in het gesteente die over geologische tijd op sporen aluminium in het kristal heeft ingewerkt. Het vormt grote, schone kristallen, dus grote gefacetteerde stenen van dertig of vijftig karaat zijn makkelijk te vinden, en daarom is het de steen van de cocktailring. Een warm, egaal bruin zonder grijs is de beste kleur; heel donker, bijna ondoorzichtig rookkwarts heet morion. In Schotland is rookkwarts uit de Cairngorm-bergen de traditionele steen van Highland-sieraden en heet daar nog altijd cairngorm. Sommig rookkwarts op de markt is bestraald om het vanuit kleurloos kwarts donkerder te maken; het resultaat is stabiel en de steen is niet radioactief, maar het hoort vermeld te worden. Sterke hitte maakt het lichter, en daarom is sommige "citrien" verhit rookkwarts.
Dragen
Beide hebben een hardheid van 7 en geen splijting, wat ze geschikt maakt voor ringen die regelmatig gedragen worden. Na vele jaren verzachten de facetranden van een gefacetteerde steen en krijgt een cabochon krasjes; beide kunnen herpolijst worden. Zie welke edelstenen je elke dag kunt dragen.
Waarde
Beide zijn heel betaalbaar. Dat geeft een goudsmid vrijheid: een grote rookkwarts in een gedurfde cocktailring, of een royale rozenkwartscabochon, kost een fractie van wat een vergelijkbare kleursteen zou kosten, en de waarde van het stuk zit in het ontwerp en het maken. Slijpwerk, niet materiaal, bepaalt wat je betaalt.
Onderhoud
Lauw water, milde zeep en een zachte borstel; de ultrasoon reiniger is prima. Vermijd sterke hitte, die rookkwarts lichter maakt, en houd rozenkwarts uit langdurige felle zon.
Zie sieraden met rozenkwarts en sieraden met rookkwarts, of beschrijf je sieraad.
