Valenza is een klein stadje in Piemonte, in Noord-Italië, aan de Po tussen Milaan, Turijn en Genua, met ongeveer achttienduizend inwoners. Het is een van de belangrijkste centra van fijne sieradenmakerij ter wereld, en de meeste mensen hebben er nooit van gehoord, omdat bijna niets wat het maakt zijn naam draagt.
Hoe het begon
Het goudsmeden begon in Valenza in de eerste helft van de negentiende eeuw, met een handvol werkplaatsen; die van Vincenzo Morosetti, opgericht in 1840, wordt meestal als de eerste genoemd. Leerlingen begonnen voor zichzelf, en het vak vermenigvuldigde zich door de eeuw heen toen het stadje merkte dat het op vakmanschap en prijs met Milaan kon concurreren. In de twintigste eeuw stond Valenza vol kleine en middelgrote werkplaatsen, veel ervan familiebedrijven, gespecialiseerd in hoogwaardige gouden sieraden met stenen, en in de jaren zeventig gaven meer dan duizend bedrijven een groot deel van de stad werk.
Waar Valenza goed in is
De specialiteit van de stad is fijne sieraden: handgemaakte monturen, pavé en micropavé, complexe stukken met veel stenen, alles in 18-karaats goud, de Italiaanse standaard, en steeds vaker platina. Het werk is verdeeld over specialisten op een manier die teruggaat op de gilden: de ene werkplaats maakt de monturen, een andere zet de stenen, een andere polijst, een andere graveert, en een stuk kan door vijf handen gaan voordat het klaar is. Die verdeling is wat de kwaliteit en de snelheid mogelijk maakt. Zie steenzetten.
Waarom je de naam zelden ziet
Veel van wat Valenza maakt wordt onder andere namen verkocht. Veel van de grote internationale juweliershuizen, Franse en Amerikaanse daaronder, laten hier stukken maken, en een aantal heeft de laatste twee decennia eigen manufacturen in de stad geopend; de fabriek van Bulgari is de grootste sieradenfabriek van Europa. Daarnaast maken honderden zelfstandige werkplaatsen sieraden onder eigen naam of in opdracht voor juweliers in heel Europa. Een "made in Italy" stuk haute joaillerie heeft goede kans Valenzaans werk te zijn.
Opleiding
Valenza heeft eigen goudsmidscholen, het Istituto Benvenuto Cellini en het opleidingscentrum For.Al, die de werkplaatsen van opgeleide zetters, goudsmeden en ontwerpers voorzien, en de grote huizen hebben hun eigen academies. Zoals overal is het vinden van jonge vakmensen de grootste zorg van de sector, en de scholen van de stad zitten vol.
De andere Italiaanse goudsteden
Italië heeft er nog twee: Vicenza, in Veneto, bekend om zijn kettingen en om de vakbeurs Vicenzaoro, en Arezzo, in Toscane, de grootste producent van gouden sieraden naar volume en de thuisbasis van de machinale ketting. Valenza is de kleinste van de drie en het meest gericht op handwerk en stenen. Voor de beurzen, zie de evenementenkalender. Italiaans goud draagt een gehaltestempel en een registratie van de maker, een ster met een nummer en provinciecode; zie keurmerken herkennen.
Zie de goudsmeden in Valenza op Lujoro.