Smaragd is de groene variëteit van het mineraal beril, gekleurd door chroom en vanadium. Aquamarijn en morganiet horen bij dezelfde familie. Geen andere steen heeft precies dit groen.
De tuin binnenin
Bijna elke smaragd heeft zichtbare insluitsels. In de handel heten ze de "jardin", de tuin, en ze worden gezien als iets wat bij de steen hoort. Een schone smaragd met een goede kleur is zeldzaam en kostbaar. Kleur telt het zwaarst: een levendig, licht blauwachtig groen dat niet te licht en niet te donker is.
Geolied, en dat is normaal
De meeste smaragden zijn behandeld met olie of hars, die fijne scheurtjes vult en ze minder zichtbaar maakt. Dat is een geaccepteerde praktijk, maar de mate waarin doet ertoe. Laboratoriumrapporten omschrijven die als geen, licht, matig of aanzienlijk, en de prijs volgt. De olie kan in de loop van de jaren uitdrogen. Een goudsmid of een specialist kan de steen opnieuw laten oliën.
Harder dan hij taai is
Smaragd heeft een hardheid van 7,5 tot 8 op de schaal van Mohs, en dat klinkt veilig. Maar door de insluitsels is de steen bros, en van een stoot kan er een stukje afspringen of kan hij scheuren. Daarom wordt smaragd vaak beschermend gezet, in een kastzetting of met stevige pootjes, en daarom is het smaragdslijpsel met zijn afgeschuinde hoeken voor deze steen ontwikkeld.
Onderhoud
Leg een smaragd nooit in een ultrasoonreiniger en reinig hem nooit met stoom, en houd hem uit de buurt van hitte en sterke schoonmaakmiddelen: dat kan allemaal de olie verwijderen of scheurtjes verergeren. Lauw water, een beetje milde zeep en een zacht borsteltje zijn genoeg. Doe een ring met smaragd af bij het sporten, tuinieren en afwassen.
Colombia, Zambia, Brazilië: wat herkomst doet
Bij smaragd telt herkomst zwaarder dan bij bijna elke andere steen. Het algemene beeld lees je in doet herkomst ertoe?
Colombia is de klassieke vindplaats, met de mijnen van Muzo, Chivor en Coscuez. Colombiaanse smaragden zijn ontstaan op een manier die je nergens anders vindt, in aders in zwarte schalie, en ze bevatten heel weinig ijzer. Het resultaat is een zuiver, warm, gloeiend groen. Onder de microscoop laten ze typisch driefasen-insluitsels zien: een piepkleine holte met vloeistof, een gasbel en een zoutkristal. Bij gelijke kwaliteit heeft een Colombiaanse smaragd een duidelijke meerprijs.
Zambia is de tweede grote vindplaats, met de Kagem-mijn als middelpunt. Zambiaanse smaragden bevatten meer ijzer, en dat geeft een koeler, licht blauwachtig groen, vaak in een donkerdere toon. Ze zijn meestal schoner dan Colombiaanse stenen en kosten per karaat merkbaar minder. Een mooie Zambiaanse smaragd is een betere steen dan een middelmatige Colombiaanse.
Brazilië levert grote hoeveelheden, doorgaans lichter van kleur, en daarnaast enkele mooie stenen. Ethiopië levert sinds 2016 aantrekkelijk materiaal. Kleinere vindplaatsen met een reputatie voor levendige kleur in kleine maten zijn de Swat-vallei in Pakistan, de Panjshir-vallei in Afghanistan en Sandawana in Zimbabwe. De Russische Oeral was historisch belangrijk.
Herkomst is met het blote oog niet te zien. Een laboratorium stelt die vast en vermeldt hem op het rapport als een oordeel. Beoordeel eerst kleur en zuiverheid, en laat herkomst beslissen tussen stenen die je al mooi vindt.
Bekijk sieraden met smaragd van onafhankelijke goudsmeden, of beschrijf jouw sieraad.
